BCG Vaccine: Information for Parents – Tuvaluan version

Reviewed
June 2019
This resource relates to the following topics:

Te Suki Puipui BCG – Fakailoaga ki matua. Web-only information in Tuvaluan about tuberculosis (TB) and the BCG vaccination enabling parents/caregivers to make an informed decision about having their baby vaccinated.

Download resource

Download PDF

Details

Reviewed
June 2019
Updated
February 2015
Format
Pamphlet DLE
HE code
HE2212
Language
Tuvaluan

The full resource:

Mo pepe mo tamaliki kola ka vave pokotia ne te masaki o te maamaa (TB)

Se a te BCG suki puipui?

Te suki puipui BCG e ave ki tamaliki kola e lasi te mafai o pokotia ne te TB.

Te suki puipui BCG e fesoasoani ki te teke atu o manu kola e fakamafua ne latou te TB kae fakagata ne ia te pokotia malosi o te tamaliki i te masaki tenei.

Te suki puipui BCG e se ‘togi mo tamaliki mai lalo o te lima tausaga kola e lasi te mafai o pokotia ne te TB.

Ko oi e ‘tau o ave ki ei te suki puipui BCG?

Te suki puipui Bacille Calmette-Guérin (BCG) e ave ki tamaliki mai lalo o te lima tausaga kola e lasi te mafai o pokotia latou ne te TB.

Tau tamaliki e lasi tena mafai o pokotia ne te TB, kae e to a ia i te kau e tau o suki i te BCG kae se ‘togi manafai a ia:

  • e nofo tasi i te fale io me mo kaaiga mo te tino tela e pokotia ne te TB io me ko oti ne pokotia i te TB
  • se tokotasi o ana matua io me ko ana matua katoa io me ko tino e nofo i te fale io me ko tino tausi kola (i loto i te lima tausaga ko teka) ne nofo e tusa mo te ono masina io me silia atu i fenua kola e maluga te pokotia o te masaki ko te TB
  • ka nofo i se tolu masina io me silia atu (i loto i te lima o tausaga muamua o olotou olaga) i atufenua kola e maluga te pokotia o te masaki ko te TB kae mafai o pokotia mai ia latou kola e pokotia ne te TB.

Tau fafine fakafanau me ko te tokita ka fautua atu manafai tau tamaliki e lasi te mafai o pokotia ne te TB. Te fakaasiga aoao mo te feitu tenei, ko laukele konei e lasi te pokotiaga o te TB:

  • te lasiga o Afelika
  • nai fenua o Amelika ki Saute
  • Lusia mo malo mua o te Soviete
  • te koniteneta foliki o India
  • Saina, e aofia iei a Hong Kong; Taiwan (ROC)
  • Saute ki Saegalaa o Asia (vagana i ei ko Singapore)
  • nisi atufenua o te Pasefika (vagana i ei te Atu Kuki, Niue, Samoa, Tokelau mo Tonga).

Se a te TB?

  • TB se masaki tela e pisi. E mafai o fakamafua ne ia te fitaa, taletale, te vela, mo te gaegae.
  • TB e masani o pokotia ki maamaa, kae e mafai foki o pokotia a niisi koga o te foitino, pela mo koga fulafula, ivi, sokoga mo nonu. Pokotiaga malosi i te TB e mafai o fakamafua te masaki ko te meningitis.
  • TB e mafai o pisi mai te tino ki te sua tino mai i te tale, puaki io me mafatua ki te ea.
  • E nofo ki te 300 masaki TB i Niu Sila i tausaga taki tasi.

E puipui pefea taku tamaliki mai te TB?

E mafai ne koe o ave tau tamaliki ke suki i te suki puipui BCG. Te suki puipui BCG e fesoasoani ki tau tamaliki o teke atu a manu kola e fakamafua ne latou te TB, a ia e fesoasoani o fakagata tamaliki mai i te tulaga pokotia malosi ne te TB.

Te suki puipui tenei e suki ki tau tamaliki i te lima.

Se a te taimi lei ki taku tamaliki ke suki i te suki puipui BCG?

  • E lei ke tuku atu te suki puipui ki tau tamaliki i loto o ne naai aso i te fanauga ke oko ki te ono masina i te matua, kae e mafai foki o suki puipui i soose taimi ke oko ki te lima tausaga.
  • Kafai tau tamaliki ko matua atu mo te ono masina, ka fai a sukesukega ki ei ke onoono me ne pokotia a ia ne manu o te TB io me ikai. Mai i ikuga o te sukesukega tenei, ka fai i ei se ikuga e uiga mo tena suki puipui.

E fakatonu pefea ke fai te suki puipui o taku tamaliki?

E mafai ne koe o faipati ki tau fafine fakafanau io me ko te tokita ke fakatonu ne ia. Te sua auala, e fesokotaki koe ki te ofisa o te ola lei (public health service) e pili atu kae fakafesili ke faipati koe mo te Neesi BCG i kona.

Onoono ki te itulau fakaoti ki fakamatalaga atili mo te feitu tenei.

Se a te mea ka tupu manafai ko suki taku tamaliki?

E masani saale o isi se mea e faka‘sae kae e seai ne pokotiaga leva e masani mafua mai i ei. Te lasiga o tamaliki e faka‘sae se palaaga i te koga ne suki. Kafai ko mafu, e mafai o isi se mailoga o te palaaga.

  • I te 1 ki te 6 vaiaso, ka mafai o sae se pusaaga foliki i te koga ne suki.
  • Mai tua o te 6 ki te 12 vaiaso, te pusaaga ka mafai o fai pela me se tamaa palaaga. Kafai e tupu te mea tenei, e ‘tau o ‘tao a te mata o ia ki se koosi (gauze) ke sao se ea ki loto. Se fakapikigina ki se palasitaa.
  • Te palaaga ka mafai o oko ki te tolu masina te taimi e mafu i ei, kae ka mafai o tu i ei te fagata. Te mea nei se mea loa e masani.

E pefea te malosi o te suki puipui tenei?

E ui i ei a te suki puipui BCG e se puipui ne ia mai te pokotia ne te TB, a ia e fesoasoani o fakagata tamaliki mai i te tulaga pokotia malosi ne te TB.

E pefea te leva o te puipuiga a te suki tenei?

A sukesukega e fakaasi mai me i te suki puipui BCG e puipui ne ia mai te pokotia malosi o te masaki TB ke oko ki te 15 tausaga mai tua o te sukiiga.

Mo ne fakamatalaga atili:

Ministry of Health - Tuberculosis